Ενεργειακή πενία

Άμβλυνση της ενεργειακής πενίας

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμφώνου των Δημάρχων για το 2030, παράλληλα με τη λήψη μέτρων για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή στις αναπόφευκτες επιπτώσεις της, οι υπογράφοντες δεσμεύονται για την παροχή πρόσβασης σε ασφαλή, βιώσιμη και οικονομικά προσιτή ενέργεια για όλους. Στον ευρωπαϊκό χώρο, αυτό συνεπάγεται τη λήψη μέτρων για την άμβλυνση της ενεργειακής πενίας. Αμβλύνοντας την ενεργειακή πενία, οι υπογράφοντες το Σύμφωνο μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών τους και να δημιουργήσουν μια πιο δίκαιη κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς.

Τι είναι η ενεργειακή πενία?

Η ενεργειακή πενία μπορεί να οριστεί ως:

«μια κατάσταση στην οποία ένα νοικοκυριό ή ένα άτομο δεν έχει την οικονομική δυνατότητα πρόσβασης σε βασικές ενεργειακές υπηρεσίες (θέρμανση, ψύξη, φωτισμό, κινητικότητα και ηλεκτροδότηση), ώστε να εξασφαλίσει ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, λόγω ενός συνδυασμού χαμηλού εισοδήματος, υψηλών ενεργειακών δαπανών και χαμηλής ενεργειακής απόδοσης του σπιτιού του.»

European Commission, Citizen Energy Forum 2016

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι ευάλωτοι πολίτες είτε δεν έχουν πρόσβαση σε ενεργειακές υπηρεσίες είτε μειώνουν τη δυνατότητα πρόσβασής τους σε άλλες βασικές υπηρεσίες, όταν χρησιμοποιούν αυτές τις ενεργειακές υπηρεσίες. Η ενεργειακή πενία μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, την ευημερία, την κοινωνική ένταξη και την ποιότητα ζωής. Τα νοικοκυριά που πλήττονται από ενεργειακή πενία στερούνται ορισμένες ουσιαστικές ενεργειακές υπηρεσίες σε επαρκή επίπεδα, όπως ο φωτισμός, η θέρμανση/ψύξη, η χρήση οικιακών συσκευών, οι μεταφορές και άλλα πολλά. Γι' αυτόν τον λόγο, η ενεργειακή πενία θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε πολλούς τομείς πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων της κοινωνικής πολιτικής, της οικονομικής πολιτικής και, ασφαλώς, της πολιτικής για το κλίμα και το περιβάλλον.

Η πρόκληση της ενεργειακής πενίας στην Ευρώπη

Η ενεργειακή πενία είναι ένα περίπλοκο ζήτημα και ο υπολογισμός τόσο του τρέχοντος επιπέδου ενεργειακής πενίας στους ευρωπαϊκούς δήμους όσο και των επιπτώσεων στη ζωή των πολιτών δεν είναι εύκολη υπόθεση. Εκτιμάται ότι 1 στους 10 πολίτες πλήττεται από την ενεργειακή πενία. Σύμφωνα με τα αριθμητικά στοιχεία, στην Ευρώπη:

57 εκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν τη δυνατότητα θέρμανσης των σπιτιών τους τον χειμώνα [1]

104 εκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν τη δυνατότητα χρήσης κλιματισμού στα σπίτια τους το καλοκαίρι [1]

52 εκατομμύρια άνθρωποι καθυστερούν στην εξόφληση των λογαριασμών ενέργειας [1]

10 εκατομμύρια άνθρωποι είναι υποχρεωμένοι να περπατούν περισσότερα από 30 λεπτά, για να έχουν πρόσβαση σε εγκαταστάσεις δημόσιων μέσων μεταφοράς [2]

[1] https://www.energypoverty.eu/  [2] http://www.docutren.com/pdf/boletin/[IIIA%201440].pdf

Η ενημέρωση για την ενεργειακή πενία αυξάνεται στην Ευρώπη. Έχει αναγνωριστεί ως προτεραιότητα πολιτικής από διάφορα θεσμικά όργανα της ΕΕ και κυρίως μέσω της νομοθετικής δέσμης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 'Καθαρή ενέργεια για όλους τους Ευρωπαίους'. Στο πλαίσιο της προσπάθειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αντιμετώπιση της ενεργειακής πενίας στις χώρες της ΕΕ, δημιουργήθηκε το Παρατηρητήριο Ενεργειακής Πενίας (EPOV) της ΕΕ το 2018. Το EPOV έχει ως στόχο τη βελτίωση της μέτρησης και της παρακολούθησης της ενεργειακής πενίας, καθώς και την ανταλλαγή γνώσεων και βέλτιστων πρακτικών σχετικά με το θέμα. Περισσότερες πληροφορίες για το EPOV είναι διαθέσιμες εδώ.

Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο των Δημάρχων και το EPOV συνενώνουν τις δυνάμεις τους για την αντιμετώπιση της ενεργειακής πενίας. Αυτές οι δύο πρωτοβουλίες, οι οποίες χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα στηρίξουν τοπικές και περιφερειακές αρχές σε ολόκληρη την Ευρώπη για την άμβλυνση της ενεργειακής πενίας, παρέχοντας γνώσεις και πόρους με στόχο τη δημιουργία τοπικών ικανοτήτων.

Useful links

Key publications including best practices from the Covenant of Mayors community, lessons learnt and useful reports from the main EU institutions are collected in this section.

Country-specific materials